Wat veranderde er voor industriebedrijven sinds de invoering van het capaciteitstarief?

Sinds de invoering van het capaciteitstarief in Vlaanderen is er voor veel industriebedrijven structureel iets veranderd in de manier waarop ze hun energiekosten beheersen. Wat vroeger een relatief voorspelbare kostenpost was, is nu direct gekoppeld aan het gedrag van uw installaties op specifieke momenten. Voor energie-intensieve bedrijven heeft dat grote gevolgen, zowel voor de hoogte van de factuur als voor de manier waarop ze hun energieverbruik moeten plannen. Dit artikel legt uit wat het capaciteitstarief inhoudt, hoe het berekend wordt, en welke concrete stappen u kunt zetten om de impact ervan te beperken.

Wat is het capaciteitstarief en voor wie geldt het?

Het capaciteitstarief is een onderdeel van het distributienettarief dat netbeheerder Fluvius in Vlaanderen hanteert. In plaats van alleen te betalen voor de hoeveelheid elektriciteit die u verbruikt (in kWh), betaalt u nu ook voor de maximale vermogenspiek die uw bedrijf op het net plaatst, uitgedrukt in kilowatt (kW). Het tarief is van toepassing op afnamepunten met een digitale meter, en geldt in de praktijk voor vrijwel alle professionele en industriële verbruikers in Vlaanderen.

Het capaciteitstarief werd gefaseerd ingevoerd: voor gezinnen startte het in 2023, voor bedrijven was het al eerder van kracht via de kwartierwaarden die netbeheerders registreren. Concreet betekent dit dat niet alleen uw totale verbruik telt, maar ook hoe u dat verbruik spreidt over de dag en het jaar. Wie op korte momenten veel vermogen afneemt, betaalt meer, ook al is het totale verbruik relatief beperkt.

Hoe wordt het capaciteitstarief berekend voor industriebedrijven?

De berekening van het capaciteitstarief is gebaseerd op de gemiddelde maandelijkse piekvermogenwaarde. Fluvius meet uw verbruik per kwartier (elke 15 minuten) en bepaalt per maand uw hoogste gemiddelde kwartierwaarde, uitgedrukt in kW. Dat is uw maandelijkse piek. Vervolgens wordt het gemiddelde genomen van de twaalf hoogste maandelijkse pieken over een rollend jaar. Dat gemiddelde vormt de basis voor uw capaciteitsvergoeding.

Een voorbeeld: als uw bedrijf in één kwartier 500 kW afneemt, maar de rest van de dag gemiddeld 150 kW gebruikt, dan wordt die piek van 500 kW meegenomen in de berekening. Hoe hoger uw piekvermogen, hoe hoger het bedrag dat u betaalt als capaciteitsvergoeding. De tarieven per kW variëren per netbeheerder en worden jaarlijks vastgesteld. Voor industriële verbruikers loopt dit bedrag typisch op tot tientallen euro’s per kW per jaar, wat bij hoge pieken snel resulteert in aanzienlijke extra kosten.

Waarom treft het capaciteitstarief energie-intensieve bedrijven harder?

Energie-intensieve bedrijven hebben van nature een hoger en grilliger verbruiksprofiel. Productielijnen die tegelijk opstarten, laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen, koelinstallaties of verwerkingsprocessen die op volle capaciteit draaien: al deze situaties veroorzaken korte maar scherpe pieken in het afgenomen vermogen. Precies die pieken worden nu zwaarder belast.

Bovendien hebben veel industriebedrijven beperkte flexibiliteit in hun processen. Niet elk productieproces kan zomaar worden uitgesteld of gespreid. Tegelijk zijn de financiële gevolgen van een hoge piek groter dan bij kleinere verbruikers, omdat het capaciteitstarief lineair doorwerkt: een piek van 1.000 kW kost proportioneel evenveel per kW als een piek van 100 kW, maar het absolute bedrag is tien keer zo hoog. Voor bedrijven in sectoren zoals logistiek, chemie of voedingsverwerking kan het capaciteitstarief daardoor een substantieel deel van de totale energiefactuur uitmaken.

Welke strategieën helpen om het capaciteitstarief te verlagen?

Er zijn verschillende benaderingen om de impact van het capaciteitstarief te beperken. De meest effectieve strategieën richten zich op het spreiden of verschuiven van verbruik, gecombineerd met slimme opslag.

Lastverschuiving: Processen die flexibel zijn in timing, zoals het laden van voertuigen of koeling, plannen buiten de piekuren. Dit vereist inzicht in uw verbruikspatroon per kwartier.
Peak shaving via batterijopslag: Een batterijsysteem absorbeert de piek door op het juiste moment energie te leveren vanuit de batterij in plaats van vanuit het net. Zo daalt uw kwartierwaarde op het afnamepunt.
Optimalisatie van productieprocessen: Waar mogelijk, processen sequentieel in plaats van gelijktijdig laten draaien om gelijktijdige vermogensvraag te vermijden.
Monitoring en real-time sturing: Zonder inzicht in uw kwartierwaarden is bijsturen vrijwel onmogelijk. Energiemanagementsoftware die continu meet en automatisch ingrijpt, is in de praktijk een noodzakelijke basis.

De combinatie van lastverschuiving en batterijopslag levert doorgaans de meest structurele verlaging op, omdat u niet afhankelijk bent van handmatige interventies of proceswijzigingen die de operationele continuïteit kunnen verstoren.

Hoe helpt een batterijsysteem om pieken te vermijden?

Een batterijsysteem werkt als een buffer tussen uw installaties en het elektriciteitsnet. Wanneer uw verbruik dreigt te pieken, levert de batterij tijdelijk energie, zodat het afgenomen vermogen van het net onder een ingestelde drempel blijft. Dit mechanisme heet peak shaving (piekvermijding).

De batterij wordt opgeladen op momenten dat het verbruik laag is, of wanneer uw eigen zonnepanelen meer produceren dan u verbruikt. Een intelligent energiemanagementsysteem, zoals ons Voltana-platform, bepaalt automatisch wanneer de batterij moet laden en ontladen op basis van uw verbruikspatroon, de verwachte productie van hernieuwbare energie en de actuele marktsituatie. Zo hoeft u zelf geen beslissingen te nemen op operationeel niveau: het systeem stuurt continu bij.

Bovendien kan een batterijsysteem ook worden ingezet voor andere toepassingen, zoals het maximaliseren van het eigen verbruik van zonnestroom of het deelnemen aan flexibiliteitsmarkten. Dat betekent dat de investering in opslag meerdere inkomstenstromen en kostenbesparingen tegelijk kan genereren.

Wat levert een lagere piek op in euro’s voor een industriebedrijf?

De financiële impact van piekverlaging hangt af van uw huidige piek, het toepasselijke capaciteitstarief en de mate waarin u die piek kunt reduceren. Om een orde van grootte te geven: bij een capaciteitstarief van circa 50 euro per kW per jaar levert een structurele verlaging van uw gemiddelde maandpiek met 100 kW een besparing op van ongeveer 5.000 euro per jaar. Bij grotere verlagingen of hogere tarieven loopt dat bedrag navenant op.

Voor energie-intensieve industriebedrijven met pieken van enkele honderden kilowatt of meer kan de jaarlijkse besparing op het capaciteitstarief alleen al de financiële basis vormen voor een batterijoplossing. Daarbij komen dan nog de opbrengsten uit flexibiliteitsmarkten en de besparingen door optimaal gebruik van eigen zonnestroom. De totale waardecreatie van een batterijsysteem is daarmee typisch groter dan wat alleen de capaciteitsvergoeding suggereert.

Het is wel belangrijk om de berekening te maken op basis van uw eigen verbruiksdata, want elk bedrijf heeft een ander profiel. Een gedetailleerde analyse van uw kwartierwaarden geeft het meest betrouwbare beeld van het potentieel.

Hoe Bnewable helpt bij het capaciteitstarief

Wij ondersteunen industriebedrijven bij het structureel verlagen van hun capaciteitstarief, zonder dat zij zelf hoeven te investeren in technologie of interne expertise op te bouwen. Via ons Battery-as-a-Service-model plaatsen wij een batterijsysteem bij u op locatie, nemen wij de volledige investering op ons en beheren wij de installatie van begin tot einde. Ons Voltana-platform stuurt de batterij automatisch aan op basis van uw verbruikspatroon, zodat pieken worden afgevlakt zonder dat uw operationele processen worden verstoord.

Automatische peak shaving op basis van uw kwartierwaarden
Geen investeringskosten of operationeel risico voor uw bedrijf
Optimalisatie van eigen zonnestroom en deelname aan flexibiliteitsmarkten
Continu beheer via het Voltana energiemanagementsysteem
Één aanspreekpunt voor de volledige oplossing

Wilt u weten hoeveel uw bedrijf kan besparen op het capaciteitstarief? Ontdek onze aanpak via Bnewable energieopslag of neem direct contact op via een projectaanvraag.