Waarom is stroom in België duurder dan in Frankrijk?

De stroomprijs in België ligt structureel hoger dan in de meeste buurlanden, en zeker hoger dan in Frankrijk. Voor energie-intensieve bedrijven is dat geen abstract gegeven: het heeft een directe impact op de operationele kosten, de concurrentiepositie en de budgetplanning. Maar waarom is elektriciteit in België nu eigenlijk duurder? En wat kunt u daar als bedrijf aan doen? In dit artikel zetten we de voornaamste oorzaken op een rij en bespreken we concrete stappen om uw energiekosten te verlagen.

Hoe wordt de elektriciteitsprijs in België bepaald?

De elektriciteitsprijs in België is opgebouwd uit meerdere componenten. Enkel de energiecomponent zelf wordt op de markt bepaald; de rest bestaat uit vaste en variabele kosten die door regulering worden vastgesteld.

Energiecomponent: de groothandelsprijs voor elektriciteit, bepaald door vraag en aanbod op de Europese energiemarkt
Nettarieven: de kosten voor het transport en de distributie van elektriciteit via het hoogspannings- en distributienet
Heffingen en belastingen: federale en regionale heffingen, waaronder bijdragen voor hernieuwbare energie, sociale tarieven en accijnzen
Capaciteitstarief: in Vlaanderen geldt sinds 2023 een capaciteitstarief, waardoor bedrijven en particulieren betalen op basis van hun piekvermogen

Wat België onderscheidt van veel andere Europese landen, is de combinatie van relatief hoge nettarieven en een complex fiscaal kader. De bevoegdheden voor energie zijn verdeeld over het federale niveau en de drie gewesten, wat leidt tot een versnipperd systeem met meerdere regelgevers. Dat maakt het systeem minder efficiënt en duurder om te beheren. De nettarieven in België behoren tot de hoogste in Europa, wat een structurele kostenfactor vormt die losstaat van de energiemarkt zelf.

Welke rol speelt kernenergie in het prijsverschil?

Het meest geciteerde verschil tussen België en Frankrijk is de rol van kernenergie. Frankrijk heeft een van de grootste nucleaire vloten ter wereld: meer dan zeventig procent van de Franse elektriciteitsproductie is afkomstig van kerncentrales. Die centrales zijn grotendeels afgeschreven, wat betekent dat de productiekosten relatief laag zijn. Dat vertaalt zich rechtstreeks in lagere groothandelsprijzen op de Franse markt.

België heeft een andere weg bewandeld. Na jaren van politieke onzekerheid over de kerncentrales van Engie Electrabel werd beslist om de twee jongste reactoren, Doel 4 en Tihange 3, te verlengen tot 2035. De overige centrales worden gesloten. Die transitie heeft een prijs: de productiecapaciteit daalt, en de afhankelijkheid van duurdere energiebronnen en import neemt toe. Bovendien moet de wegvallende kernproductie worden opgevangen door hernieuwbare energie en gascentrales, die in de huidige markt duurder zijn om te exploiteren.

Het gevolg is dat de Belgische groothandelsprijs structureel hoger uitvalt dan de Franse, ook al zijn beide landen verbonden via interconnecties en handelen ze op dezelfde Europese markt. De beschikbaarheid van goedkope basisproductie in Frankrijk drukt de Franse prijs omlaag op momenten dat de Belgische productiecapaciteit tekortschiet.

Wat zijn de gevolgen van hoge stroomkosten voor Belgische bedrijven?

Voor grote industriële bedrijven zijn de energiekosten in België een serieuze concurrentiefactor. Productie-intensieve sectoren zoals chemie, logistiek en maakindustrie zien energie als een van hun grootste kostenposten. Wanneer die kosten structureel hoger liggen dan bij buitenlandse concurrenten, staat de marge onder druk.

De impact is concreet op meerdere vlakken:

Hogere operationele kosten: elke megawattuur die een Belgisch bedrijf verbruikt, kost meer dan bij een vergelijkbaar bedrijf in Frankrijk of Duitsland
Piekbelasting en capaciteitstarief: bedrijven met hoge pieken in hun verbruik betalen in Vlaanderen extra via het capaciteitstarief, wat de totale factuur verder verhoogt
Budgetonzekerheid: de prijsvolatiliteit op de energiemarkt maakt planning moeilijk, zeker voor bedrijven zonder actieve energiestrategie
Druk op elektrificatie: bedrijven die hun wagenpark of processen willen elektrificeren, worden geconfronteerd met hogere laadkosten en netbeperkingen

Tegelijkertijd biedt de Belgische markt ook kansen. Door de groei van zonne- en windenergie ontstaan er steeds vaker momenten waarop elektriciteit zeer goedkoop of zelfs negatief geprijsd is. Bedrijven die flexibel kunnen reageren op die prijssignalen, kunnen hun energiekosten aanzienlijk verlagen.

Hoe kunnen Belgische bedrijven hun energiekosten verlagen?

Er zijn meerdere strategieën waarmee bedrijven hun stroomkosten in België structureel kunnen verlagen. De meest effectieve aanpak combineert technologie, marktintegratie en slim vermogensbeheer.

Peak shaving via batterijopslag

Peak shaving houdt in dat u piekverbruik afvlakt door op momenten van hoge vraag energie uit een batterij te halen in plaats van van het net. Dat verlaagt uw piekvermogen en dus uw capaciteitstarief. Voor bedrijven in Vlaanderen is dit bijzonder relevant, gezien de structuur van het capaciteitstarief dat in 2023 werd ingevoerd.

Maximaal benutten van eigen hernieuwbare productie

Bedrijven met zonnepanelen of windturbines produceren energie die niet altijd samenvalt met hun verbruik. Een batterijsysteem slaat die energie op en stelt u in staat ze te gebruiken wanneer dat het meest voordelig is, in plaats van ze tegen lage prijzen terug te injecteren in het net.

Deelname aan flexibiliteitsmarkten

Netbeheerder Elia biedt vergoedingen aan bedrijven die hun verbruik of productie kunnen aanpassen op vraag van het net. Dat heet vraagrespons of flexibiliteitsdiensten. Bedrijven met een batterijsysteem en de juiste software kunnen automatisch deelnemen aan deze markten en zo bijkomende inkomsten genereren.

Slimme energiebeheerplatformen

Handmatig inspelen op prijssignalen en marktbewegingen is voor de meeste bedrijven niet haalbaar. Geautomatiseerde energiebeheerplatformen analyseren continu de marktprijzen, het verbruiksprofiel en de productiedata om de batterij optimaal in te zetten. Dat verhoogt de financiële opbrengst zonder extra werkdruk voor uw team.

Zal stroom in België in de toekomst goedkoper worden?

De verwachtingen voor de energietransitie in België zijn genuanceerd. De groei van hernieuwbare energie drukt de groothandelsprijzen op momenten van hoge productie, wat positief is. De federale regulator CREG publiceerde een studie waaruit blijkt dat de zonnecapaciteit in zes jaar tijd is verdrievoudigd tot meer dan tien gigawatt, terwijl de windcapaciteit bijna is verdubbeld. Die toegenomen capaciteit leidt al tot negatieve prijzen op de day-ahead- en intradaymarkten op bepaalde momenten.

Toch zijn er ook tegengestelde krachten. De afbouw van kernenergie vermindert de beschikbaarheid van goedkope basisproductie. De nettarieven staan onder opwaartse druk door noodzakelijke investeringen in netverzwaring en digitalisering. En de politieke versnippering van energiebevoegdheden in België maakt structurele hervormingen traag en complex.

Wat wel duidelijk is: de prijsvolatiliteit zal toenemen naarmate het aandeel hernieuwbare energie groeit. Dat betekent dat bedrijven die passief afwachten, steeds meer betalen op momenten van schaarste. Bedrijven die actief inspelen op die volatiliteit via opslag en flexibiliteit, zullen structureel goedkoper uit zijn. De Waalse regulator CWaPE voert vanaf 1 januari 2026 ook nieuwe tariefstructuren in met bredere daluren en stimulerende segmenten, wat bedrijven meer mogelijkheden geeft om te profiteren van goedkope productiemomenten.

Hoe Bnewable helpt bij hoge stroomkosten in België

Wij ondersteunen energie-intensieve bedrijven bij het structureel verlagen van hun energiekosten, zonder dat zij zelf moeten investeren in technologie of extra interne capaciteit moeten opbouwen. Via onze Battery-as-a-Service-oplossing plaatsen en beheren wij een batterijsysteem rechtstreeks op uw site. Wij nemen de investering, het beheer en het operationele risico volledig op ons.

Concreet biedt onze aanpak het volgende:

Peak shaving: wij vlakken uw piekverbruik af en verlagen zo uw capaciteitstarief
Optimaal gebruik van eigen hernieuwbare productie: uw zonne- of windenergie wordt opgeslagen en ingezet op het meest voordelige moment
Automatische marktdeelname: ons Voltana-platform stuurt de batterij aan op basis van real-time prijssignalen en flexibiliteitsmarkten, wat bijkomende inkomsten genereert
Geen investeringskosten of operationeel risico: u profiteert van de besparingen en inkomsten zonder zelf kapitaal vast te leggen
Eén aanspreekpunt: van planning en installatie tot dagelijkse operatie, wij beheren het geheel

Wilt u weten wat onze oplossing voor uw bedrijf kan betekenen? Neem contact op via een projectaanvraag en wij bekijken samen de mogelijkheden.