Op een industriële elektriciteitsfactuur staan meerdere kostenposten die weinig uitleg krijgen, maar wel een grote impact hebben op uw totale energierekening. Twee begrippen die regelmatig voor verwarring zorgen, zijn het capaciteitstarief en het distributietarief. Ze staan allebei op dezelfde factuur, maar ze meten iets fundamenteel anders en reageren op een andere manier op uw verbruiksgedrag. Dit artikel legt het verschil helder uit en toont aan waarom het voor energie-intensieve bedrijven loont om beide goed te begrijpen.

Wat is het distributietarief en waar betaal je voor?

Het distributietarief is de vergoeding die u betaalt voor het gebruik van het elektriciteitsnet op laag- en middenspanning. De distributienetbeheerder, in Vlaanderen is dat Fluvius, beheert het lokale netwerk dat stroom van het hoogspanningsnet naar uw bedrijfssite brengt. De kosten voor het onderhoud, de uitbreiding en de exploitatie van dat netwerk worden via het distributietarief doorgerekend aan de gebruikers.

Het distributietarief bestaat doorgaans uit meerdere componenten:

• Een vaste netwerkgebruiksvergoeding, gebaseerd op uw aansluitingsvermogen of het type aansluiting
• Een variabele component, gekoppeld aan het volume elektriciteit dat u via het net afneemt, uitgedrukt in kilowattuur (kWh)
• Heffingen en toeslagen, zoals de bijdrage voor groenestroomcertificaten of de bijdrage aan het Sociaal Fonds

Voor grotere industriële afnemers maakt het distributietarief een aanzienlijk deel uit van de totale energiekost. Het tarief varieert per regio: in Vlaanderen, Wallonië en Brussel gelden andere tariefstructuren en worden ze beheerd door respectievelijke regulatoren zoals VREG en CWaPE.

Wat is het capaciteitstarief en hoe wordt het berekend?

Het capaciteitstarief is een specifiek onderdeel van het distributietarief dat sinds 1 januari 2023 van kracht is in Vlaanderen voor kleinverbruikers en sindsdien ook verder wordt uitgerold naar grotere afnemers. Het meet niet hoevéél elektriciteit u verbruikt, maar hoe intens u het net belast op piekmomenten.

De berekening verloopt op basis van uw maandelijkse piekvermogen, uitgedrukt in kilowatt (kW). Concreet wordt per maand het hoogste kwartiergemiddelde van uw vermogensafname bepaald. Aan het einde van het jaar berekent de netbeheerder het gemiddelde van de twaalf maandelijkse piekwaarden. Op dat gemiddelde piekvermogen wordt vervolgens een tarief per kW toegepast.

Wat dit in de praktijk betekent: een bedrijf dat gedurende één kwartier per maand een uitzonderlijk hoog vermogen afneemt, betaalt daarvoor het hele jaar door. Eén ongecontroleerde piek kan de jaarlijkse netwerkkost significant verhogen, ook al is het gemiddelde verbruik beperkt. Voor energie-intensieve bedrijven met variabele productieprocessen of laadinfrastructuur voor elektrisch transport is dit bijzonder relevant.

Wat is het verschil tussen het capaciteitstarief en het distributietarief?

Het capaciteitstarief is geen apart tarief naast het distributietarief. Het is een onderdeel van het distributietarief, maar met een fundamenteel andere berekeningsbasis. Waar het klassieke distributietarief gekoppeld is aan het verbruiksvolume in kWh, is het capaciteitstarief gekoppeld aan het maximale vermogen in kW dat u op het net plaatst.

Het onderscheid is belangrijk om te begrijpen:

• Distributietarief (kWh-component): U betaalt per eenheid elektriciteit die u via het net afneemt. Minder verbruik leidt direct tot lagere kosten.
• Capaciteitstarief (kW-component): U betaalt op basis van uw piekbelasting op het net, ongeacht uw totale verbruik. Een lagere piek verlaagt uw netwerkkost, ook als uw totale verbruik gelijk blijft.

Dit verschil heeft directe gevolgen voor hoe u uw energiestrategie opstelt. Energiebesparing alleen volstaat niet om de capaciteitskost te verlagen. U moet actief uw piekvermogen beheren.

Waarom heeft België het capaciteitstarief ingevoerd?

De invoering van het capaciteitstarief is een directe reactie op de veranderende energiemix in België. Het aandeel hernieuwbare energie is de voorbije jaren sterk gestegen: de zonnecapaciteit verdrievoudigde naar meer dan 10 GW, terwijl de windcapaciteit bijna verdubbelde. Die intermittente productie zorgt voor grote schommelingen op het net en zet druk op de balansmarkten.

Het klassieke volumetarief gaf netgebruikers geen prikkel om hun verbruik te spreiden of pieken te vermijden. Het capaciteitstarief verandert dat: het stuurt bedrijven aan om hun netbelasting te spreiden, pieken te vermijden en flexibel te verbruiken. Zo draagt het bij aan een efficiënter gebruik van de netwerkinfrastructuur en ondersteunt het de integratie van hernieuwbare energie in het systeem.

De Vlaamse regulator VREG heeft dit tarief ingevoerd als onderdeel van een bredere tariefhervorming. In Wallonië werkt de CWaPE aan vergelijkbare aanpassingen: vanaf 1 januari 2026 wordt het tweevoudige tarief herzien, met bredere daluren en een nieuw stimulerend tarief, opgedeeld in vijf segmenten, om verbruik te bevorderen wanneer energie overvloedig is.

Hoe kun je de impact van het capaciteitstarief verlagen?

Het capaciteitstarief verlagen vraagt om actief piekvermogenbeheer. De kern van de aanpak is eenvoudig: vermijd dat meerdere grote verbruikers tegelijk hun maximale vermogen afnemen. In de praktijk zijn er verschillende strategieën:

• Peak shaving via batterijopslag: Een batterijsysteem achter de meter laadt op tijdens daluren en levert vermogen tijdens piekperiodes. Zo verlaagt u uw netafname op het moment dat het telt, zonder uw productieprocessen te onderbreken.
• Slimme sturing van flexibele lasten: Laadinfrastructuur voor elektrisch transport, HVAC-systemen en andere flexibele verbruikers kunnen automatisch worden verschoven naar momenten met lage netbelasting.
• Optimalisatie van zelfverbruik: Bedrijven met zonnepanelen of andere hernieuwbare productie kunnen hun batterij inzetten om zelfopgewekte energie optimaal te benutten en netafname op piekmomenten te minimaliseren.
• Monitoring per kwartier: Inzicht in uw kwartierprofielen is de basis van elke aanpak. Zonder nauwkeurige data is gerichte sturing niet mogelijk.

De combinatie van een slim energiebeheersysteem en batterijopslag levert in de praktijk de meest consistente resultaten op voor het verlagen van het capaciteitstarief.

Welke kosten staan nog meer op een industriële elektriciteitsfactuur?

Naast het distributietarief en het capaciteitstarief bevat een industriële elektriciteitsfactuur doorgaans nog de volgende componenten:

• Energiecomponent: De prijs voor de elektriciteit zelf, bepaald door uw leverancierscontract of de groothandelsmarkt. Dit is de component die het sterkst fluctueert.
• Transmissietarief: De vergoeding voor het gebruik van het hoogspanningsnet, beheerd door Elia. Dit tarief geldt voor afnemers die rechtstreeks op het hoogspanningsnet zijn aangesloten.
• Heffingen en toeslagen: Onder meer de bijdrage voor groenestroomcertificaten, warmte-krachtcertificaten, de federale bijdrage en de bijdrage aan het Sociaal Fonds.
• BTW: In België bedraagt het standaardtarief 21% op elektriciteit voor professioneel gebruik, al gelden er in specifieke gevallen verlaagde tarieven.

Voor energie-intensieve bedrijven kunnen de netwerktarieven en heffingen samen oplopen tot 40 à 60% van de totale elektriciteitskost. Een geïntegreerde aanpak die zowel de energiecomponent als de netwerkkost optimaliseert, biedt dan ook het grootste besparingspotentieel.

Hoe Bnewable helpt bij het verlagen van uw capaciteitstarief

Wij ondersteunen energie-intensieve bedrijven bij het structureel verlagen van hun netwerkkost, zonder dat zij zelf moeten investeren in technologie of expertise. Via Bnewable’s Battery-as-a-Service oplossing installeren en beheren wij een batterijsysteem rechtstreeks op uw site. Ons Voltana energiebeheerplatform stuurt de batterij automatisch op basis van uw kwartierprofielen, zodat piekvermogen actief wordt afgevlakt en uw capaciteitstarief daalt.

Wat u van ons kunt verwachten:

• Actieve peak shaving die uw maandelijkse piekwaarden structureel verlaagt
• Maximaal zelfverbruik van uw eigen hernieuwbare productie
• Toegang tot flexibiliteitsmarkten voor bijkomende inkomsten
• Geen investeringskost en geen operationeel risico voor uw organisatie
• Realtime monitoring en rapportering via het Voltana platform

Wilt u weten hoeveel uw bedrijf concreet kan besparen op het capaciteitstarief? Neem contact op via een projectaanvraag en wij analyseren uw situatie zonder verdere verplichtingen.