Wat is het verschil tussen de energieprijs en het capaciteitstarief bij elektriciteit?

Op uw elektriciteitsrekening staan meerdere kostenposten, maar twee ervan wegen het zwaarst: de energieprijs en het capaciteitstarief. Voor veel bedrijven is het verschil tussen beide niet meteen duidelijk, terwijl een goed begrip van die twee componenten rechtstreeks van invloed is op uw energiekosten. In dit artikel leggen we beide begrippen helder uit en tonen we hoe u als bedrijf grip kunt krijgen op uw totale energiefactuur.

Wat is de energieprijs bij elektriciteit?

De energieprijs is de prijs die u betaalt voor de elektriciteit die u effectief verbruikt. Deze prijs wordt uitgedrukt in euro per kilowattuur (€/kWh) en varieert afhankelijk van uw leverancierscontract, het moment van afname en de situatie op de energiemarkt.

Bedrijven kunnen kiezen voor een vaste energieprijs, waarbij de kost per kWh gedurende een bepaalde contractperiode vastligt, of voor een variabele prijs die meebeweegt met de groothandelsprijzen op de elektriciteitsmarkt. Op die markt hebben onder meer de beschikbaarheid van hernieuwbare energie, de productie van kerncentrales in de buurlanden en de seizoensgebonden vraag invloed op de prijs.

Voor energie-intensieve bedrijven is de energieprijs dan ook een variabele kostenpost die moeilijk te voorspellen is. Dat maakt budgetplanning complex en vergroot de blootstelling aan prijspieken op de markt.

Wat is het capaciteitstarief en hoe werkt het?

Het capaciteitstarief, ook wel het capaciteitscomponent van het nettarief genoemd, is een vergoeding die u betaalt op basis van het piekvermogen dat u afneemt uit het elektriciteitsnet. Het gaat dus niet om hoeveel elektriciteit u verbruikt, maar om hoe groot uw maximale stroomvraag op een bepaald moment is.

In België wordt het capaciteitstarief voor afnemers op het distributienet berekend op basis van het maandelijks piekvermogen: het gemiddelde kwartierverbruik dat in een maand het hoogst was. De netbeheerder registreert dit via een digitale meter en gebruikt het als basis voor de aanrekening van nettarieven.

Concreet betekent dit: als uw productielijn elke ochtend tegelijk opstart en daarbij gedurende 15 minuten een piek van 500 kilowatt (kW) veroorzaakt, dan betaalt u dat maandpiekvermogen als basis voor uw capaciteitsvergoeding, ook al verbruikt u de rest van de dag veel minder.

Wat is het verschil tussen de energieprijs en het capaciteitstarief?

Het fundamentele verschil ligt in wat er gemeten en aangerekend wordt:

De energieprijs is gebaseerd op het totale verbruik in kWh. U betaalt voor elke kilowattuur die u afneemt van het net of van uw eigen productie-installatie.
Het capaciteitstarief is gebaseerd op het piekvermogen in kW. U betaalt voor de maximale belasting die u op het net legt, ongeacht hoe lang die piek duurt.

Een bedrijf dat weinig elektriciteit verbruikt maar dat verbruik concentreert in korte, intense pieken, kan daardoor een relatief hoog capaciteitstarief oplopen. Omgekeerd kan een bedrijf met een hoog totaalverbruik maar een vlak verbruiksprofiel een relatief laag capaciteitstarief hebben.

Samengevat: de energieprijs weerspiegelt wat u verbruikt, het capaciteitstarief weerspiegelt hoe u verbruikt.

Waarom stijgt het capaciteitstarief voor bedrijven?

Het capaciteitstarief is de afgelopen jaren voor veel bedrijven sterk gestegen. Daar zijn een aantal structurele redenen voor.

Ten eerste investeren netbeheerders zoals Fluvius en Elia aanzienlijk in de uitbreiding en modernisering van het elektriciteitsnet. Die kosten worden verrekend in de nettarieven, waarvan het capaciteitscomponent een steeds groter aandeel inneemt. Ten tweede stimuleert het capaciteitstarief bewust een vlakker verbruiksprofiel: hoe meer bedrijven hun pieken spreiden, hoe minder capaciteit het net in totaal moet voorzien. De tariefstructuur is dus ook een beleidsinstrument.

Tot slot zorgt de toenemende elektrificatie van industriële processen en transport voor hogere piekvermogens bij veel bedrijven. Denk aan de gelijktijdige oplading van elektrische vrachtwagens of de opstart van energievragende productielijnen. Die hogere pieken vertalen zich rechtstreeks in een hogere capaciteitskost op de energiefactuur.

Hoe kunnen bedrijven het capaciteitstarief verlagen?

Het verlagen van het capaciteitstarief vereist een actieve sturing van uw verbruiksprofiel. De kern van de aanpak is peak shaving: het afvlakken van verbruikspieken zodat het maandelijks piekvermogen daalt.

Praktische maatregelen zijn onder meer:

Spreiding van startmomenten van machines of laadprocessen, zodat niet alles tegelijk opstart
Verschuiving van flexibele verbruikers naar momenten met lagere nettarieven of hogere eigen productie
Inzet van batterijopslag om pieken op te vangen: de batterij levert stroom op het moment van de piek, waardoor u minder uit het net trekt
Monitoring en automatisering via een energiebeheerplatform dat realtime inzicht geeft in uw verbruiksprofiel en automatisch bijstuurt

Van deze opties biedt batterijopslag in combinatie met slimme sturing typisch het grootste en meest consistente effect, omdat de sturing volledig geautomatiseerd verloopt en onafhankelijk is van operationele beslissingen op de werkvloer.

Welke kostenpost is groter: energieprijs of capaciteitstarief?

Voor de meeste energie-intensieve bedrijven is de energieprijs in absolute termen de grootste kostenpost op de factuur. Toch is het capaciteitstarief in veel gevallen de snelst groeiende component en de meest beïnvloedbare.

De verhouding tussen beide kostenposten verschilt sterk per bedrijf en hangt af van het verbruiksprofiel, de sector en het type aansluiting. Bedrijven die sterk aan het elektrificeren zijn, zien het aandeel van het capaciteitstarief in hun totale energiefactuur vaak snel toenemen. Voor die bedrijven loont het om beide componenten apart te analyseren en gerichte maatregelen te nemen per kostenpost.

Een geïntegreerde aanpak, waarbij zowel de energieprijs als het capaciteitstarief actief worden beheerd, levert in de praktijk de grootste kostenreductie op.

Hoe Bnewable helpt bij het verlagen van uw energiefactuur

Wij ondersteunen energie-intensieve bedrijven bij het structureel verlagen van zowel de energieprijs als het capaciteitstarief. Via ons Battery-as-a-Service model plaatsen en beheren wij een batterijopslagsysteem rechtstreeks bij u op de site, zonder dat u zelf investeert of operationeel risico draagt. Ons Voltana-platform stuurt de batterij automatisch aan op basis van uw verbruiksprofiel en de actuele marktsituatie.

Concreet biedt onze aanpak het volgende:

Automatische peak shaving die uw maandelijks piekvermogen verlaagt en zo uw capaciteitstarief reduceert
Optimaal gebruik van uw eigen hernieuwbare productie, zodat u minder afneemt van het net op dure momenten
Deelname aan flexibiliteitsmarkten, waarmee uw batterij aanvullende inkomsten genereert
Geen investeringskost en geen operationeel risico voor uw organisatie
Één aanspreekpunt voor de volledige oplossing, van installatie tot dagelijks beheer

Wilt u weten wat onze aanpak concreet kan betekenen voor uw energiefactuur? Neem vrijblijvend contact op via een projectaanvraag.