Het verschil tussen een vaste en een flexibele netaansluiting zit in de mate van vrijheid die een bedrijf heeft om stroom af te nemen of in te voeden. Bij een vaste netaansluiting geldt een gegarandeerde, contractueel vastgelegde capaciteit die altijd beschikbaar is. Bij een flexibele netaansluiting kan de netbeheerder in bepaalde situaties de beschikbare capaciteit tijdelijk beperken, in ruil voor lagere aansluitingskosten of snellere toegang tot het net. Dit onderscheid wordt voor industriële bedrijven steeds relevanter nu de druk op het elektriciteitsnet in België toeneemt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over beide aansluitingstypes.

Wat bepaalt de capaciteit van een netaansluiting?

De capaciteit van een netaansluiting wordt bepaald door het maximale vermogen dat een bedrijf op elk moment mag afnemen of injecteren, uitgedrukt in kilowatt (kW) of megawatt (MW). Die capaciteit wordt contractueel vastgelegd met de netbeheerder en is gebaseerd op de verwachte piekbelasting van het bedrijf.

In de praktijk spelen drie factoren een rol bij het bepalen van de benodigde netcapaciteit:

• De maximale gelijktijdige belasting van alle elektrische installaties op de site
• De mate van elektrificering, bijvoorbeeld door de inzet van elektrische voertuigen of nieuwe productielijnen
• De aanwezigheid van lokale energieproductie, zoals zonnepanelen, die de netto-afname van het net kan verlagen

Hoe hoger de gevraagde capaciteit, hoe hoger doorgaans de aansluitingskosten en de nettarieven. Bedrijven die hun piekvermogen kunnen afvlakken, betalen in veel gevallen minder voor hun netaansluiting. Dat maakt capaciteitsbeheer een rechtstreeks financieel vraagstuk.

Hoe werkt een vaste netaansluiting precies?

Bij een vaste netaansluiting garandeert de netbeheerder te allen tijde de volledige contractuele capaciteit. Het bedrijf kan op elk moment tot het afgesproken maximum stroom afnemen of injecteren, zonder beperkingen van buitenaf. Die zekerheid heeft een prijs: de aansluitingskosten en nettarieven zijn hoger dan bij een flexibele variant.

Een vaste aansluiting is de traditionele standaard voor industriële en commerciële afnemers. Ze biedt maximale operationele zekerheid, wat voor productieprocessen die niet onderbroken mogen worden een belangrijk voordeel is. Tegelijkertijd betekent het dat een bedrijf betaalt voor de maximale capaciteit, ook als die maar zelden volledig benut wordt. Dat leidt in veel gevallen tot onnodige kosten.

Hoe werkt een flexibele netaansluiting?

Bij een flexibele netaansluiting aanvaardt een bedrijf dat de netbeheerder de beschikbare capaciteit tijdelijk kan verlagen wanneer het net overbelast dreigt te raken. In ruil daarvoor profiteert het bedrijf van lagere aansluitingskosten of krijgt het sneller toegang tot netcapaciteit in congestiezones.

In België werkt Fluvius met het concept van fall-back flex: een tijdelijke aansluitingsvorm voor bedrijven in een congestiegebied, waarbij de netbeheerder in geval van netcongestie het vermogen van de aansluiting tijdelijk kan beperken. Bedrijven zijn contractueel verplicht om het gevraagde vermogen te schalen op vraag van Fluvius. Heeft een bedrijf bijvoorbeeld 1 MW flexibel, dan moet dat vermogen in afname worden teruggeschroefd wanneer Fluvius daarom vraagt. Een fall-back flex aansluiting kan nadien evolueren naar een definitieve flexibele aansluiting. Meer informatie over de verwachte netcongestie en de werking van fall-back flex vindt u op de website van Fluvius over verwachte netcongestie en via de toelichting over fall-back flex. De regels rond flexibele aansluitingen kunnen snel evolueren, dus het is raadzaam die informatie regelmatig te raadplegen.

Belangrijk om te weten: een flexibele aansluiting betekent niet dat de capaciteit continu beperkt is. In de meeste gevallen is de volledige capaciteit gewoon beschikbaar. Alleen in specifieke situaties van netcongestie kan de netbeheerder ingrijpen.

Wat zijn de voor- en nadelen van beide aansluitingstypes?

Beide aansluitingstypes hebben specifieke kenmerken die afhangen van de operationele behoeften en de financiële prioriteiten van een bedrijf. Hieronder een overzicht van de voornaamste voor- en nadelen.

Vaste netaansluiting

• Voordeel: Volledige zekerheid over beschikbare capaciteit, altijd en ongeacht netomstandigheden
• Voordeel: Geen operationeel risico bij piekbelasting of kritieke processen
• Nadeel: Hogere aansluitings- en nettarieven
• Nadeel: In congestiezones kan de wachttijd voor een nieuwe of uitgebreide aansluiting lang zijn

Flexibele netaansluiting

• Voordeel: Lagere aansluitingskosten en snellere toegang tot het net in congestiezones
• Voordeel: Interessant voor bedrijven die hun eigen energiebeheer actief sturen
• Nadeel: Capaciteit kan tijdelijk beperkt worden door de netbeheerder, en het bedrijf is contractueel verplicht hieraan te voldoen
• Nadeel: Vereist een zekere mate van flexibiliteit in het energieverbruik of lokale bufferopslag, zeker bij grote vermogens en korte tijdsperiodes

Wanneer is een flexibele aansluiting interessant voor een bedrijf?

Een flexibele netaansluiting is typisch interessant voor bedrijven die hun energieverbruik kunnen spreiden of tijdelijk kunnen verlagen, en die actief werken aan lokale energieopslag of -productie. Het is ook een relevante optie voor bedrijven die snel netcapaciteit nodig hebben in een zone waar het net al zwaar belast is.

Concreet zijn de volgende profielen goed geschikt voor een flexibele aansluiting:

• Bedrijven met eigen zonnepanelen die een deel van hun verbruik lokaal opvangen
• Bedrijven die investeren in batterijopslag en daarmee piekbelasting kunnen opvangen zonder het net te belasten
• Logistieke bedrijven die elektrische voertuigen laden op momenten die ze zelf kunnen kiezen
• Industriële spelers die niet-kritieke processen kunnen verschuiven naar momenten met minder netdruk

Voor bedrijven met strikt continue processen waarbij elke onderbreking van de stroomtoevoer onaanvaardbaar is, blijft een vaste aansluiting in veel gevallen de veiligere keuze.

Hoe beïnvloedt de keuze van netaansluiting de energiekosten?

De keuze tussen een vaste en een flexibele netaansluiting heeft een rechtstreekse impact op de energiekosten, en dat op meerdere niveaus. Nettarieven, aansluitingsvergoedingen en de mogelijkheid om piekkosten te vermijden hangen allemaal samen met het type aansluiting en de manier waarop een bedrijf zijn verbruik beheert.

Bij een vaste aansluiting betaalt een bedrijf voor de maximale gereserveerde capaciteit, ongeacht het werkelijke gebruik. Hoge pieken in het verbruik leiden bovendien tot hogere nettarieven op basis van het piekvermogen. Bedrijven die die pieken niet actief afvlakken, betalen structureel meer.

Een flexibele aansluiting biedt lagere basistarieven, maar vraagt wel dat een bedrijf zijn verbruik actief kan sturen. Wie daarin investeert, bijvoorbeeld via batterijopslag, kan op drie manieren kosten besparen of inkomsten genereren:

1. Piekafvlakking: Door pieken te vermijden, daalt het piekvermogen waarop nettarieven berekend worden
2. Maximaal gebruik van eigen productie: Lokaal opgewekte energie wordt optimaal benut in plaats van teruggestuurd naar het net tegen lage vergoedingen
3. Deelname aan flexibiliteitsmarkten: Bedrijven die hun verbruik kunnen aanpassen, kunnen die flexibiliteit vermarkten en er extra inkomsten mee genereren

De keuze van netaansluiting is dus niet louter een technische beslissing, maar een financiële strategie die de totale energiefactuur van een bedrijf op lange termijn mee bepaalt.

Hoe helpt Bnewable bij het optimaliseren van uw netaansluiting?

Of u nu werkt met een vaste of een flexibele netaansluiting, de manier waarop u uw energieverbruik beheert bepaalt in grote mate wat u uiteindelijk betaalt. Wij helpen industriële bedrijven om die controle terug te nemen, zonder dat u daarvoor zelf moet investeren of extra personeel moet inzetten.

Via onze batterijopslagoplossingen en het Voltana-energiemanagementsysteem bieden we een geïntegreerde aanpak die rechtstreeks inspeelt op de uitdagingen rond netcapaciteit en energiekosten:

• Piekafvlakking om nettarieven structureel te verlagen, ongeacht het aansluitingstype
• Maximale benutting van eigen zonne-energie, zodat minder capaciteit van het net nodig is
• Ondersteuning bij flexibele aansluitingen en fall-back flex, waarbij de batterij als buffer fungeert bij tijdelijke capaciteitsbeperkingen — zodat uw operatie ongestoord verder kan draaien terwijl wij de flexibiliteitsvraag van Fluvius opvangen
• Deelname aan flexibiliteitsmarkten, zodat uw energieflexibiliteit ook extra inkomsten oplevert
• Battery-as-a-Service-model, waarbij wij de investeringskost (capex) dragen en u geen operationeel risico loopt

Heeft u recent een fall-back flex aansluiting ontvangen van Fluvius, of krijgt u signalen dat uw aansluiting flexibel zal zijn? Neem contact op en we bekijken samen hoe een batterij op uw site de oplossing kan zijn.