Capaciteitsgebaseerde nettarifering is sinds 1 januari 2023 van kracht voor grootverbruikers in Vlaanderen en bepaalt in toenemende mate hoe industriële bedrijven hun elektriciteitsrekening zien opgebouwd. Waar vroeger het totale verbruik in kilowattuur de basis vormde voor netkosten, draait het systeem nu om iets anders: uw piekverbruik. Voor energie-intensieve bedrijven heeft die verschuiving directe gevolgen voor de hoogte van hun energiekosten. In dit artikel leggen we uit hoe het systeem werkt, waarom het is ingevoerd en wat u er concreet aan kunt doen.

Wat is capaciteitsgebaseerde nettarifering?

Capaciteitsgebaseerde nettarifering is een tariefmethode waarbij uw netkosten niet langer worden berekend op basis van hoeveel elektriciteit u verbruikt, maar op basis van hoe hoog uw piekvermogen is op het net. Concreet betekent dit: hoe groter de piek in uw afname op een bepaald moment, hoe hoger uw nettarief.

In Vlaanderen geldt dit systeem voor bedrijven met een digitale meter. Het capaciteitstarief wordt vastgesteld op basis van het gemiddelde kwartiermaximum per maand. Van die maandelijkse pieken wordt vervolgens een jaargemiddelde berekend, dat de grondslag vormt voor uw nettariefkosten. Hoe gelijkmatiger uw verbruiksprofiel, hoe lager uw factuur uitvalt.

Hoe wordt het capaciteitstarief berekend?

Het capaciteitstarief is gebaseerd op het gemiddelde van uw maandelijkse kwartierpieken over een periode van twaalf maanden. Netbeheerder Fluvius registreert elk kwartier uw gemiddeld vermogen in kilowatt. De hoogste waarde van die kwartiermetingen per maand is uw maandpiek. Het jaargemiddelde van die twaalf maandpieken bepaalt uw capaciteitstarief.

Een concreet voorbeeld: als uw bedrijf in januari een piek heeft van 500 kW, in februari van 420 kW en zo verder over het jaar, dan berekent Fluvius het gemiddelde van die twaalf maandmaxima. Dat gemiddelde vermenigvuldigt u met het geldende tarief per kW per jaar. Het resultaat is uw jaarlijkse netwerkkost op basis van capaciteit.

Belangrijk: zelfs één uitzonderlijk hoge piek in een bepaalde maand kan uw jaargemiddelde merkbaar verhogen. Dat maakt piekvermijding een relevante strategie voor elk industrieel bedrijf dat zijn netkosten wil beheersen.

Waarom is capaciteitsgebaseerde nettarifering ingevoerd?

Het vroegere volumetarief berekende netkosten op basis van het totale verbruik in kWh. Dat systeem hield echter geen rekening met de werkelijke belasting die een bedrijf op het net legt. Twee bedrijven met hetzelfde jaarverbruik kunnen een heel andere impact hebben op de netinfrastructuur, afhankelijk van wanneer en hoe geconcentreerd zij verbruiken.

De Belgische energiemarkt evolueert bovendien snel. De zonnecapaciteit is de voorbije zes jaar bijna verdrievoudigd tot meer dan 10 GW, terwijl de windcapaciteit sterk is gegroeid. Die toename van hernieuwbare, intermitterende productie legt meer druk op het net en veroorzaakt grotere schommelingen in vraag en aanbod. Een tariefstructuur die bedrijven aanzet om hun verbruik te spreiden, helpt het net stabieler te houden en vermindert de nood aan dure piekinfrastructuur.

Het capaciteitstarief is dus een bewuste beleidskeuze: het geeft bedrijven een financiële prikkel om flexibeler te verbruiken en hun pieken te vermijden. Dat is goed voor het net, en kan ook goed zijn voor uw energiekosten, op voorwaarde dat u de juiste maatregelen neemt.

Welke bedrijven worden het meest getroffen door het capaciteitstarief?

Niet elk bedrijf voelt het capaciteitstarief even sterk. De impact is het grootst bij organisaties met een hoog en volatiel piekverbruik. Dat zijn typisch:

• Productiebedrijven en maakbedrijven met intensieve machinebelasting
• Chemische en procesmatige industrie met continue of cyclische productieprocessen
• Logistieke bedrijven die zwaar transport aan het elektrificeren zijn, zoals depots met meerdere laadpunten voor elektrische vrachtwagens
• Bedrijven met grote koelinstallaties, compressoren of andere vermogensintensieve toepassingen
• Ondernemingen die zelf hernieuwbare energie opwekken maar hun verbruik nog niet afstemmen op hun productie

Voor deze bedrijven kunnen de netkosten een aanzienlijk deel van de totale industriële elektriciteitsprijs uitmaken. Wie zijn piekverbruik niet actief beheert, betaalt structureel meer dan nodig.

Hoe kunnen bedrijven hun capaciteitspiek verlagen?

Het verlagen van uw maandelijkse kwartierpieken vereist inzicht in uw verbruiksprofiel en de juiste technische middelen. Er zijn verschillende benaderingen mogelijk:

• Verbruiksplanning: grote vermogens spreiden over de dag, zodat niet alles tegelijk aanslaat. Denk aan het gefaseerd opstarten van machines of het slim inplannen van laadprocessen.
• Batterijopslag: een batterijsysteem achter de meter kan op het moment van een dreigend piekverbruik automatisch energie leveren vanuit de batterij, waardoor de netafname daalt. Dit noemen we peak shaving.
• Koppeling met eigen productie: bedrijven met zonnepanelen kunnen hun verbruik beter afstemmen op momenten van hoge eigen productie, waardoor ze minder van het net afnemen.
• Energiemanagementsoftware: een digitaal platform dat continu uw verbruik monitort en automatisch bijstuurt, biedt de meest nauwkeurige en consistente aanpak.

Van al deze maatregelen biedt batterijopslag in combinatie met slimme energiebeheersoftware typisch het meeste potentieel voor grote industriële verbruikers. Het systeem reageert in real time op verbruikspieken, zonder dat uw operationele processen hoeven te wijzigen.

Wat is het verschil tussen het capaciteitstarief en het vroegere volumetarief?

Onder het volumetarief betaalde u een vast bedrag per kilowattuur dat u van het net afnam. Hoe meer u verbruikte, hoe hoger uw netkosten, maar de timing van dat verbruik speelde nauwelijks een rol.

Het capaciteitstarief draait de logica om: niet het totale volume telt, maar het maximale vermogen dat u op een gegeven kwartier afneemt. Twee bedrijven met hetzelfde jaarverbruik kunnen onder het nieuwe systeem sterk verschillende netkosten hebben, afhankelijk van hoe geconcentreerd hun verbruik is.

In de praktijk betekent dit dat bedrijven die vroeger weinig reden hadden om hun verbruiksprofiel te optimaliseren, nu een directe financiële prikkel hebben. Wie zijn pieken verlaagt, verlaagt zijn netkosten. Wie dat niet doet, betaalt meer, ook als het totale verbruik gelijk blijft. De verschuiving van volume naar capaciteit maakt flexibiliteit tot een relevante economische variabele voor elke energie-intensieve onderneming.

Hoe Bnewable helpt bij capaciteitsgebaseerde nettarifering

Wij ondersteunen industriële bedrijven bij het concreet verlagen van hun piekverbruik en het beheersen van hun industriële elektriciteitsprijs. Via ons Battery-as-a-Service model plaatsen wij een batterijsysteem achter de meter bij uw bedrijf, zonder dat u zelf investeert. Ons Voltana energiebeheerplatform stuurt de batterij automatisch aan op basis van uw verbruiksprofiel en reageert in real time op dreigende pieken.

Wat u daar concreet van merkt:

• Lagere maandelijkse kwartierpieken en daardoor lagere netkosten
• Betere benutting van uw eigen zonne-energie of andere hernieuwbare productie
• Toegang tot flexibiliteitsmarkten die extra inkomsten genereren
• Geen investeringsrisico en geen operationele last voor uw team
• Één aanspreekpunt voor de volledige oplossing, van installatie tot dagelijkse opvolging

Wilt u weten hoeveel uw bedrijf kan besparen op netkosten? Neem contact op via een projectaanvraag en wij analyseren uw situatie concreet.