Demand response is voor veel energie-intensieve productiebedrijven nog een abstract begrip. Toch biedt het in de praktijk concrete mogelijkheden om energiekosten te verlagen en flexibiliteit te valoriseren. De vraag is niet zozeer óf demand response interessant is, maar wanneer het voor uw bedrijf financieel loont en hoe u het effectief inzet. Dit artikel geeft u een helder overzicht.

Wat is demand response en hoe werkt het voor productiebedrijven?

Demand response (vraagflexibiliteit) is een mechanisme waarbij bedrijven hun elektriciteitsverbruik tijdelijk aanpassen in reactie op signalen van het elektriciteitsnet of de energiemarkt. Concreet betekent dit: u verbruikt meer stroom wanneer de prijs laag is of wanneer er een overschot aan hernieuwbare energie is, en u beperkt uw verbruik wanneer de netbelasting hoog is of de prijzen pieken.

Voor productiebedrijven vertaalt dit zich naar het verschuiven van energie-intensieve processen, het tijdelijk afschakelen van installaties of het aanpassen van productiecapaciteit op basis van marktprijzen of netsignalen. Netbeheerder Elia coördineert in België verschillende flexibiliteitsdiensten waarvoor bedrijven kunnen intekenen, zoals het aFRR- en mFRR-mechanisme voor reservecapaciteit. Wie hieraan deelneemt, ontvangt een vergoeding voor de geleverde flexibiliteit.

Welke bedrijven komen in aanmerking voor demand response?

Niet elk bedrijf is even geschikt voor demand response. Typisch komen bedrijven in aanmerking die aan een of meerdere van de volgende criteria voldoen:

• Hoog en regelmatig elektriciteitsverbruik: Hoe groter het verbruik, hoe meer flexibiliteit er te valoriseren valt.
• Verschuifbare processen of installaties: Denk aan koelinstallaties, compressoren, pompen, ovens of laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen.
• Eigen hernieuwbare energieproductie: Bedrijven met zonnepanelen of windinstallaties hebben extra flexibiliteit te bieden aan het net.
• Elektrificeringstrajecten: Bedrijven die zwaar transport of productieprocessen elektrificeren, bouwen automatisch flexibel vermogen op.

Sectoren zoals de maakindustrie, chemie, logistiek en de voedingsindustrie zijn typisch goed gepositioneerd. Zeker logistieke spelers die inzetten op de elektrificatie van zwaar transport, beschikken over een groeiende laadvraag die ideaal is om flexibel te beheren.

Wanneer is demand response financieel interessant?

Demand response wordt financieel interessant wanneer de opbrengst van flexibiliteit opweegt tegen de operationele aanpassingen die nodig zijn. Dat evenwicht hangt af van drie factoren:

1. De omvang van uw flexibel vermogen: Hoe meer megawatt u kunt aan- of afschakelen, hoe hoger de potentiële vergoeding op de flexibiliteitsmarkten.
2. De frequentie van activatie: Flexibiliteitsdiensten worden niet dagelijks geactiveerd. De vergoeding bestaat vaak uit een beschikbaarheidsvergoeding, ook wanneer u niet wordt opgeroepen.
3. De impact op uw productieproces: Als het verschuiven van verbruik uw productie verstoort of extra kosten veroorzaakt, vermindert de netto opbrengst. Processen die eenvoudig te verschuiven zijn zonder kwaliteitsverlies, zijn het meest geschikt.

In de praktijk zien we dat bedrijven met een flexibel vermogen van minimaal 100 kilowatt structureel kunnen deelnemen aan bepaalde marktmechanismen. Maar ook kleinere vermogens kunnen via aggregatie worden gebundeld. De financiële haalbaarheid hangt sterk af van de specifieke situatie en vereist een grondige analyse van uw energieprofiel.

Hoe verschilt demand response van batterijopslag?

Demand response en batterijopslag worden vaak in één adem genoemd, maar ze zijn fundamenteel verschillend. Bij demand response past u uw verbruiksgedrag aan. Bij batterijopslag slaat u energie op en geeft u die op een later moment vrij, zonder uw productieproces te beïnvloeden.

In de praktijk vullen beide oplossingen elkaar aan. Een batterijsysteem kan autonoom reageren op prijssignalen en netsignalen, zonder dat uw productielijn daarvoor hoeft te worden aangepast. Dat maakt batterijopslag in veel gevallen eenvoudiger te implementeren voor industriële bedrijven die hun kernprocessen niet willen onderbreken. Demand response vraagt daarentegen om procesflexibiliteit en een goede integratie met uw operationele planning.

Voor bedrijven die beide willen combineren, biedt een geïntegreerde aanpak de meeste waarde: de batterij vangt pieken op en levert netdiensten, terwijl verschuifbare processen aanvullende flexibiliteit bieden op momenten dat de marktprijzen dat rechtvaardigen.

Wat zijn de grootste obstakels bij demand response in de industrie?

Ondanks de financiële opportuniteiten zijn er reële drempels die industriële bedrijven tegenhouden:

• Complexiteit van de marktmechanismen: De toegang tot flexibiliteitsmarkten vereist technische kennis, meetapparatuur en contractuele verplichtingen die voor veel bedrijven moeilijk zelfstandig te beheren zijn.
• Operationele onzekerheid: Productieplanning en flexibiliteitsdiensten zijn moeilijk te combineren als de activatiemomenten onverwacht komen.
• Gebrek aan interne capaciteit: Energiebeheer is voor de meeste industriële bedrijven geen kernactiviteit. De kennis en de tijd om flexibiliteitsmarkten actief op te volgen, ontbreken vaak.
• Meetinfrastructuur: Deelname aan bepaalde diensten vereist nauwkeurige kwartiermetingen en specifieke communicatiesystemen.

Deze obstakels verklaren waarom veel bedrijven de opportuniteit kennen, maar er niet van profiteren. Een gespecialiseerde partner die de volledige operationele en technische last overneemt, verlaagt die drempel aanzienlijk.

Hoe start een productiebedrijf met demand response?

Een gestructureerde aanpak verloopt typisch in drie stappen:

1. Analyse van uw energieprofiel: Breng uw verbruikspatronen, piekmomenten en verschuifbare processen in kaart. Dit geeft inzicht in uw flexibel potentieel en de verwachte financiële opbrengst.
2. Keuze van het juiste mechanisme: Afhankelijk van uw profiel past u beter bij bepaalde marktproducten, zoals noodreserves, frequentieregelende diensten of lokale congestiebeheerproducten van de distributienetbeheerder.
3. Implementatie en opvolging: Technische integratie, contractuele aansluiting en continue monitoring zijn nodig om de flexibiliteit effectief te valoriseren. Automatisering via een energiebeheerplatform verhoogt de betrouwbaarheid en vermindert de operationele last.

De eerste stap is in de meeste gevallen een energieaudit of een verkennend gesprek met een gespecialiseerde partner die uw situatie objectief kan beoordelen.

Hoe helpt Bnewable bij demand response?

Wij ondersteunen energie-intensieve productiebedrijven bij het valoriseren van hun energieflexibiliteit, zonder dat zij daar zelf complexe marktkennis of interne capaciteit voor nodig hebben. Via Bnewable’s batterijopslagoplossingen en ons Voltana energiebeheerplatform combineren wij batterijopslag met slimme sturing op basis van marktprijzen en netsignalen. Zo halen wij het maximale uit uw flexibel potentieel, ook wanneer demand response alleen niet volstaat.

Wat wij concreet bieden:

• Een volledig ontzorgd Battery-as-a-Service model: geen investeringskosten, geen operationeel risico
• Automatische optimalisatie via Voltana, met kwartiermetingen en toegang tot flexibiliteitsmarkten
• Peak shaving om netkosten en capaciteitsheffingen te verlagen
• Deelname aan Elia-flexibiliteitsdiensten voor aanvullende inkomsten
• Eén aanspreekpunt voor planning, installatie en dagelijkse opvolging

Wilt u weten wat demand response en batterijopslag concreet kunnen opleveren voor uw bedrijf? Neem contact op via een projectaanvraag en wij analyseren uw situatie zonder verdere verplichtingen.