De wetgever wil industriële batterijen erkennen als congestieverzachter omdat ze netcongestie actief kunnen verminderen door op kritieke momenten stroom op te slaan of terug te leveren aan het net. Die erkenning ontbreekt vandaag nog grotendeels in de Belgische regelgeving, waardoor bedrijven die investeren in batterijopslag de volledige economische waarde van hun systeem nog niet kunnen verzilveren. Dit artikel beantwoordt de belangrijkste vragen rond netcongestie, batterijopslag en de regelgeving die in beweging is.

Wat is netcongestie en waarom vormt het een probleem voor industriële bedrijven?

Netcongestie ontstaat wanneer de vraag naar of het aanbod van elektriciteit op een bepaald moment groter is dan wat het elektriciteitsnet lokaal kan verwerken. Voor industriële bedrijven betekent dit concreet dat ze op piekmomenten niet altijd de stroom kunnen afnemen of injecteren die ze nodig hebben, of dat ze geconfronteerd worden met beperkingen op hun aansluiting.

De netbeheerder Fluvius publiceert een overzicht van verwachte netcongestie per regio, zodat bedrijven en projectontwikkelaars kunnen inschatten waar de knelpunten zich bevinden. Die kaart toont aan dat congestie geen uitzonderlijk fenomeen is, maar een structureel en groeiend probleem.

Voor energie-intensieve bedrijven zijn de gevolgen tastbaar. Congestie kan leiden tot hogere netkosten, beperkingen op nieuwe aansluitingen of uitbreidingen, en in sommige gevallen zelfs tot verplichte afschakeling. Bedrijven die sterk elektrificeren, zoals logistieke spelers die overstappen op elektrisch zwaar transport, voelen die druk bijzonder sterk. Het net is op veel plaatsen simpelweg niet gebouwd voor de energievraag van morgen.

Hoe kan een industriële batterij netcongestie verzachten?

Een industriële batterij kan netcongestie verzachten door op het juiste moment stroom op te slaan of te ontladen, zodat de belasting op het net lokaal wordt verminderd. Wanneer een batterijsysteem slim wordt aangestuurd, reageert het op signalen van de netbeheerder en past het zijn gedrag aan om overbelasting van het net te voorkomen.

In de praktijk werkt dit op twee manieren. Ten eerste kan een batterij piekverbruik van een bedrijf afvlakken, zodat de nettopiek lager ligt en het lokale net minder zwaar belast wordt. Ten tweede kan een batterij, wanneer er te veel hernieuwbare energie op het net staat, die overtollige stroom opslaan in plaats van die te laten weggooien of te beperken.

Dit maakt batterijopslag niet alleen nuttig voor het bedrijf zelf, maar ook voor de bredere netinfrastructuur. Een batterij die op een industrieel terrein staat, kan dus een dubbele rol vervullen: kosten besparen voor de eigenaar én de netbeheerder ondersteunen bij het beheer van congestie. Fluvius werkt daarvoor met een mechanisme dat bekendstaat als fall-back flex, waarbij flexibele verbruikers en producenten worden ingeschakeld als het net onder druk staat. Bedrijven die een fallback flex aansluiting ontvangen, zijn contractueel verplicht om het gevraagde vermogen te schalen op vraag van Fluvius. Dat betekent dat zij bij een flexibele aansluiting van bijvoorbeeld 1 MW dat vermogen in afname moeten terugschroeven wanneer Fluvius daarom vraagt. Voor veel industriële sites is dat geen eenvoudige opgave, gezien de grote vermogens en de korte tijdsperiodes waarover het gaat.

Waarom erkent de wetgever industriële batterijen nog niet officieel als congestieverzachter?

De officiële erkenning van industriële batterijen als congestieverzachter ontbreekt vandaag nog omdat de regelgeving rond flexibiliteit en energieopslag in België historisch is opgebouwd rond traditionele verbruikers en producenten, niet rond hybride activa die beide rollen combineren. Batterijen vallen daardoor in een juridisch grijze zone.

Concreet zijn er een aantal drempels. De huidige regelgeving maakt onvoldoende onderscheid tussen een batterij die puur voor eigen gebruik dient en een batterij die actief netdiensten levert. De vergoedingsstructuren voor congestieverzachting zijn bovendien nog niet afgestemd op achter-de-meter-systemen, die op het terrein van een industrieel bedrijf staan en niet rechtstreeks op het openbare net zijn aangesloten.

Daarnaast is de marktstructuur voor flexibiliteitsdiensten in België nog volop in ontwikkeling. Mechanismen zoals fall-back flex bestaan, maar de toegang voor industriële batterijen is niet altijd eenduidig geregeld. De wetgever erkent het potentieel, maar de omzetting naar concrete, afdwingbare rechten en vergoedingen verloopt traag. Dat is een gemiste kans, zowel voor bedrijven als voor de energietransitie.

Toch beweegt het Vlaams Parlement in de goede richting. Er wordt momenteel een voorstel voorbereid dat bedrijven met een behind the meter batterij die de druk op het net verlaagt, zou erkennen als congestieverzachter. Als dat voorstel wordt aangenomen, krijgen die bedrijven voorrang op het net. De nieuwe prioriteitsregels voor netaansluitingen zouden gelden voor het grootste deel van Vlaanderen. Huishoudens en essentiële diensten zoals ziekenhuizen komen daarbij eerst. Daarna volgt de industrie. Datacenters en batterijparken die rechtstreeks op het net aansluiten, staan onderaan de lijst. Toch kan een bedrijf op de wachtlijst voor een netaansluiting doorstromen naar de hoogste prioriteitscategorie, als het kan aantonen dat zijn project de netcongestie niet verhoogt of zelfs verlaagt. Een BESS installeren is daar een concrete manier voor. Ook een uitbreiding van de netaansluiting combineren met een batterij kan een project hoger op de lijst plaatsen.

Welke voordelen biedt officiële erkenning voor bedrijven met een batterijsysteem?

Officiële erkenning als congestieverzachter biedt bedrijven met een industriële batterij de mogelijkheid om vergoed te worden voor de netdiensten die hun systeem al levert. Dat opent een extra inkomstenstroom bovenop de besparingen op energiekosten en piekverbruik.

De voordelen zijn concreet:

• Extra inkomsten: Bedrijven kunnen vergoed worden door de netbeheerder voor de flexibiliteit die hun batterij levert op momenten van congestie.
• Snellere terugverdientijd: Een bijkomende vergoedingsstroom verbetert de businesscase van een batterijinvestering aanzienlijk.
• Betere aansluitingsvoorwaarden: Bedrijven die aantoonbaar bijdragen aan congestievermindering kunnen in aanmerking komen voor gunstigere voorwaarden bij uitbreiding van hun aansluiting, of zelfs voor een hogere prioriteit op de wachtlijst voor nieuwe aansluitingen.
• Strategische positie: Vroeg instappen in erkende flexibiliteitsmarkten geeft een competitief voordeel wanneer de regelgeving verder matureert.

Voor bedrijven die al beschikken over een batterijsysteem, is officiële erkenning dus geen theoretische kwestie. Het gaat om reële economische waarde die vandaag nog niet volledig wordt benut.

Wat verandert er in de regelgeving rond flexibiliteit en energieopslag?

De Belgische en Europese regelgeving rond flexibiliteit en energieopslag is volop in beweging. Op Europees niveau legt het Clean Energy Package de basis voor een bredere rol van energieopslag in de elektriciteitsmarkt, en verplicht het lidstaten om belemmeringen voor opslag weg te nemen. In België vertaalt zich dat langzaam in aanpassingen van de distributie- en transmissienetcodes.

In 2026 zijn er een aantal relevante ontwikkelingen. Fluvius werkt verder aan de uitrol van flexibiliteitsmechanismen zoals fall-back flex, waarbij achter-de-meter-activa een formele rol kunnen spelen. Dit concept fungeert als tijdelijke oplossing voor bedrijven in congestiegebied en kan evolueren naar een finale flexibele aansluiting. Tegelijk wordt er op Europees niveau gewerkt aan verdere harmonisering van de marktregels voor aggregatoren en flexibiliteitsleveranciers, wat ook de positie van industriële batterijen versterkt.

Belangrijk aandachtspunt: de regelgeving op dit vlak evolueert snel en de concrete toepassingsregels kunnen wijzigen. Bedrijven doen er goed aan de ontwikkelingen op te volgen en hun batterijstrategie regelmatig te toetsen aan de actuele regelgeving.

Wanneer is een industriële batterij geschikt om als congestieverzachter te functioneren?

Een industriële batterij is geschikt als congestieverzachter wanneer ze voldoende capaciteit heeft, snel kan reageren op netbehoeften en beschikt over een intelligente aansturing die inspeelt op signalen van de netbeheerder. Niet elke batterij voldoet automatisch aan die voorwaarden.

De belangrijkste criteria zijn:

• Voldoende vermogen en capaciteit: De batterij moet groot genoeg zijn om een betekenisvolle bijdrage te leveren aan het verminderen van de netbelasting op het aansluitpunt.
• Snelle responstijd: Congestieverzachting vereist dat de batterij snel kan op- of ontladen. Een goed gedimensioneerd batterijsysteem kan binnen milliseconden reageren en het gevraagde vermogen leveren, zonder dat de industriële operatie van het bedrijf hoeft te worden aangepast.
• Slimme besturingssoftware: De batterij moet automatisch kunnen reageren op externe signalen, zonder handmatige tussenkomst van het bedrijf.
• Geschikte locatie: De beste locatie voor een industriële batterij is daar waar productie en verbruik elkaar ontmoeten: op de industriële site zelf. De netinfrastructuur is er al aanwezig en wordt vaak nog niet ten volle benut. Een batterij op een congestiepunt of in de nabijheid ervan heeft bovendien meer impact dan een batterij op een locatie zonder netproblemen.
• Contractuele en technische aansluiting: Er moet een duidelijk kader zijn met de netbeheerder over de voorwaarden waaronder de batterij als congestieverzachter wordt ingezet.

Bedrijven die overwegen hun batterij in te zetten voor congestieverzachting, doen er goed aan dit vooraf technisch en juridisch te laten toetsen. De businesscase hangt sterk af van de lokale netcontext en de beschikbare flexibiliteitsmechanismen.

Hoe helpt Bnewable u als industrieel bedrijf met batterijopslag en congestieverzachting?

Bij Bnewable geloven we al langer dat een industriële batterij meer is dan een financieel asset. Het is een netondersteunende technologie die deel kan zijn van de oplossing voor netcongestie. Wij begrijpen dat de combinatie van technische vereisten, evoluerende regelgeving en economische optimalisatie complex is voor industriële bedrijven. Daarom bieden wij een volledig ontzorgend model aan, waarbij wij de volledige verantwoordelijkheid op ons nemen, van planning en installatie tot dagelijkse aansturing en marktintegratie.

• Geen investeringskosten: Via ons Battery-as-a-Service-model investeren wij in de batterij. U draagt geen kapitaalrisico.
• Slimme aansturing via Voltana: Onze eigen software optimaliseert de batterij continu, inclusief deelname aan flexibiliteitsmarkten en ondersteuning van de netbeheerder.
• Maximale opbrengst: Wij combineren piekvermindering, optimaal gebruik van eigen hernieuwbare energie en inkomsten uit flexibiliteitsdiensten in één geïntegreerde aanpak.
• Regelgevingsopvolging: Wij volgen de evoluties in de Belgische en Europese regelgeving actief op en passen de strategie van uw batterijsysteem daarop aan.
• Één aanspreekpunt: Van vergunning tot operatie, u heeft één partner voor het volledige traject.

Heeft u recent een fallback flex aansluiting ontvangen van Fluvius, of krijgt u signalen dat uw aansluiting flexibel zal zijn? Dan is een industriële batterij mogelijk de oplossing die uw site nodig heeft. Wilt u weten of uw site in aanmerking komt en welke economische waarde een batterijsysteem voor uw bedrijf kan opleveren? Ontdek ons aanbod op Bnewable energieopslag of neem vrijblijvend contact op voor een gesprek op maat.