De combinatie van lokale optimalisatie en marktoptimalisatie bij een batterij is zo belangrijk omdat beide strategieën samen meer waarde opleveren dan elk afzonderlijk. Lokale optimalisatie verlaagt uw energiekosten direct op de bedrijfssite, terwijl marktoptimalisatie extra inkomsten genereert via flexibiliteitsmarkten. Wie alleen op één van beide inzet, laat structureel rendement liggen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe beide optimalisatievormen werken, waarom ze soms botsen en hoe slimme software dat conflict oplost.

Wat is het verschil tussen lokale optimalisatie en marktoptimalisatie bij een batterij?

Lokale optimalisatie richt zich op het verlagen van uw eigen energiekosten op de bedrijfssite, bijvoorbeeld door piekvermogen te beperken of zelfopgewekte zonne-energie maximaal te benutten. Marktoptimalisatie richt zich op het genereren van inkomsten door de batterij in te zetten op externe energiemarkten, zoals de flexibiliteitsmarkt of de reservemarkt. Beide vormen van batterijopslagoptimalisatie sturen dezelfde fysieke batterij aan, maar vanuit een ander doel.

Het onderscheid zit in de richting van de waardecreatie. Bij lokale optimalisatie kijkt het systeem naar wat er op uw site gebeurt: hoeveel stroom verbruikt u, hoeveel wekt u zelf op en wanneer dreigt uw piekafname te hoog te worden? De batterij reageert op die lokale situatie en buffert energie om kosten te vermijden.

Bij marktoptimalisatie kijkt het systeem naar externe signalen: wat zijn de stroomprijzen op de day-aheadmarkt, wanneer heeft het net nood aan flexibiliteit en welke diensten worden beloond? De batterij wordt dan ingezet om op die momenten te laden of te ontladen, ongeacht wat er lokaal op uw site gebeurt.

De uitdaging is dat deze twee doelstellingen niet altijd in dezelfde richting wijzen. Dat maakt de combinatie technisch complex, maar ook waardevol wanneer ze goed wordt aangestuurd.

Hoe werkt lokale optimalisatie van een industriële batterij in de praktijk?

Bij lokale batterijoptimalisatie laadt de batterij op wanneer uw eigen verbruik laag is of wanneer uw zonnepanelen meer produceren dan u verbruikt. Ze ontlaadt wanneer uw verbruik piekt, zodat u minder stroom van het net afneemt op dure of belaste momenten. Het concrete doel is het afvlakken van uw afnameprofiel en het verlagen van uw piekvermogen.

Voor industriële bedrijven is piekvermogenoptimalisatie een van de meest directe kostenposten. In België betaalt u als grootverbruiker een capaciteitstarief op basis van uw gemiddeld maandelijks piekvermogen. Elke kilowatt die u op een piekmoment vermijdt, verlaagt structureel uw netkosten. Een goed afgestelde batterij kan dat piekmoment aftoppen door op het juiste moment energie te leveren vanuit de opgeslagen buffer.

Daarnaast speelt lokale optimalisatie een rol bij de maximale benutting van eigen hernieuwbare productie. Wie zonnepanelen heeft, weet dat productie en verbruik zelden samenvallen. De batterij fungeert als tijdelijke opslag: ze vangt de overschotten op en stelt die energie beschikbaar wanneer uw verbruik stijgt. Zo vermindert u uw afhankelijkheid van het net en verlaagt u uw aankoopkosten.

Hoe genereert een batterij inkomsten via marktoptimalisatie?

Via marktoptimalisatie stelt u de laad- en ontlaadcapaciteit van uw batterij beschikbaar aan externe energiemarkten. Dat kan via de day-aheadmarkt, de intradaymarkt of via de flexibiliteitsmarkt voor nettoepassingen. In elk geval ontvangt u een vergoeding voor de flexibiliteit die u levert, bovenop de besparingen die u lokaal realiseert.

Op de day-ahead- en intradaymarkten koopt het systeem stroom aan wanneer de prijs laag is en verkoopt of ontlaadt wanneer de prijs hoog is. Dit arbitragemechanisme vereist nauwkeurige prijsvoorspellingen en snelle beslissingen, wat alleen haalbaar is met geautomatiseerde software.

Op de flexibiliteitsmarkt biedt u capaciteit aan aan de netbeheerder. In België werkt Fluvius met een systeem van fall-back flex, waarbij bedrijven die flexibel kunnen reageren op netcongestie een vergoeding ontvangen. U kunt meer lezen over de verwachte netcongestie op de website van Fluvius en over hoe fall-back flex precies werkt via de toelichting van Fluvius over fall-back flex. Wie aan deze markt deelneemt, genereert extra inkomsten zonder dat dit grote operationele inspanningen vraagt, op voorwaarde dat de batterij correct wordt aangestuurd.

De inkomsten via marktoptimalisatie zijn variabel en afhankelijk van marktomstandigheden. Ze vormen echter een structurele bijdrage aan de businesscase van een industriële batterij, zeker wanneer ze gecombineerd worden met lokale besparingen.

Waarom conflicteren lokale en marktoptimalisatie soms met elkaar?

Lokale en marktoptimalisatie conflicteren wanneer de batterij op hetzelfde moment voor twee verschillende doelen wordt ingezet. Stel dat de markt vraagt om de batterij te ontladen om een hoge stroomprijs te benutten, maar uw site op dat moment ook een piekmoment heeft waarbij lokale ondersteuning nodig is. De batterij kan niet tegelijk beide taken uitvoeren.

Een ander typisch conflict: de markt vraagt om de batterij te laden op een moment waarop u lokaal al voldoende eigen productie heeft en de batterij eigenlijk al vol is. Of omgekeerd: de markt vraagt om de batterij leeg te houden voor een verwachte ontlaadopdracht, terwijl er lokaal net een overschot aan zonne-energie is dat u wilt opslaan.

Dit soort conflicten is niet uitzonderlijk. Ze zijn inherent aan het feit dat lokale en marktoptimalisatie elk hun eigen tijdshorizon en prioriteiten hebben. Lokale optimalisatie reageert op wat er nu op uw site gebeurt. Marktoptimalisatie anticipeert op wat er in de komende uren of dagen op de markt verwacht wordt. Zonder coördinatie tussen beide kan de batterij suboptimaal worden ingezet, wat rendement kost.

Hoe lost slimme software het conflict tussen beide optimalisaties op?

Slimme battery energy management software lost het conflict op door beide optimalisatiedoelen gelijktijdig te modelleren en op basis van verwachte waarde te prioriteren. Het systeem berekent continu wat de meest rendabele inzet van de batterij is, rekening houdend met lokale verbruikspatronen, weersvoorspellingen, marktprijzen en netbehoeften. Op basis daarvan neemt het automatisch beslissingen over wanneer te laden, te ontladen of capaciteit te reserveren.

De kern van deze aanpak is voorspellend plannen in plaats van reactief reageren. Een goed systeem kijkt niet alleen naar het huidige moment, maar anticipeert op de komende uren en dagen. Als de software weet dat er morgen een hoge stroomprijs verwacht wordt, kan ze vandaag al beslissen om de batterij op een bepaald laadniveau te houden, zodat die morgen optimaal kan ontladen.

Tegelijk houdt het systeem altijd een buffer vrij voor lokale noodgevallen. Als uw verbruik onverwacht piekt, moet de batterij kunnen ingrijpen, ook al was ze ingepland voor een marktopdracht. De software weegt die keuze af op basis van de relatieve waarde van beide acties: wat levert meer op, de marktvergoeding of de vermeden piekkosten?

Hoe meer historische data het systeem heeft over uw verbruikspatronen en hoe nauwkeuriger de marktvoorspellingen zijn, hoe beter deze afweging gemaakt kan worden. Machine learning speelt hierin een relevante rol: het systeem leert van eerdere situaties en verfijnt zijn beslissingen in de loop van de tijd.

Welke bedrijven profiteren het meest van gecombineerde batterijoptimalisatie?

Bedrijven met een hoog en variabel elektriciteitsverbruik, significante eigen hernieuwbare productie of een sterke elektrificatieagenda profiteren het meest van gecombineerde lokale en marktoptimalisatie. Dat zijn typisch grote industriële ondernemingen in sectoren zoals productie, chemie, logistiek en procesindustrie.

Concreet zijn dit de kenmerken die de businesscase het sterkst maken:

• Hoge piekbelasting: Bedrijven met regelmatige piekmomenten in hun afname betalen structureel hoge capaciteitskosten. Een batterij die die pieken afvlakt, levert direct en meetbaar rendement.
• Eigen zonne-energieproductie: Wie zonnepanelen heeft maar niet altijd zijn eigen productie kan benutten, kan via de batterij die overschotten opslaan en later inzetten, zowel lokaal als via de markt.
• Elektrificatie van transport of processen: Bedrijven die overstappen op elektrische voertuigen of elektrische verwarmingsprocessen krijgen te maken met nieuwe, zware piekbelastingen. Een batterij kan die opvangen zonder dat de netaansluiting verzwaard moet worden.
• Flexibele operationele planning: Bedrijven die hun processen deels kunnen plannen op basis van energieprijzen, hebben meer ruimte om de batterijoptimalisatie te combineren met operationele flexibiliteit.

Kleinere bedrijven met een stabiel en laag verbruik hebben doorgaans minder baat bij de marktoptimalisatiecomponent, omdat de schaalgrootte van de batterij te beperkt is om relevant te zijn op externe markten. Voor grote industriële verbruikers is de combinatie van beide optimalisatievormen echter een van de meest effectieve manieren om de totale energiekost te verlagen en tegelijk extra inkomsten te genereren.

Hoe helpt Bnewable u met lokale en marktoptimalisatie van uw batterij?

Wij bij Bnewable combineren lokale optimalisatie en marktoptimalisatie in één geïntegreerde oplossing, aangestuurd door ons Voltana Energy Management Platform. Dat platform gebruikt machine learning en datagedreven algoritmen om continu de meest rendabele inzet van uw batterij te berekenen, zowel voor uw site als voor de externe energiemarkten.

Wat wij concreet voor u doen:

• Wij investeren zelf in de batterij via ons Battery-as-a-Service-model, zodat u geen kapitaal hoeft vast te leggen
• Wij plannen, bouwen en beheren de volledige batterijinstallatie op uw site
• Wij optimaliseren automatisch uw piekvermogen en de benutting van uw eigen hernieuwbare productie
• Wij activeren uw batterij op flexibiliteitsmarkten en andere energiemarkten om extra inkomsten te genereren
• Wij dragen het operationele risico en zorgen voor één aanspreekpunt voor de volledige oplossing

Wilt u weten wat gecombineerde batterijoptimalisatie voor uw bedrijf kan betekenen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.